ΠΕΝΤΑΛΟΦΟΣ                   Η ΠΟΔΟΛΟΒΙΤΣΑ και η ΙΣΤΟΡΙΑ

 

 

 
Η Ποδολοβίτσα είναι νέο σχετικά χωριό, χωρίς πολύ μακρινές ρίζες. Κατά τους χρόνους της τουρκοκρατίας ήτανε έδρα Τούρκου Διοικητή της Περιφέρειας. Ένας Αγάς κυβερνούσε τον τόπο εδώ. Είχε τεράστια περιουσία, κινητή και ακίνητη, αφοί είχε ανεξέλεγκτα στη διάθεση του πολλούς, όσους ήθελε, σκλάβους πού εργάζονταν για λογαριασμό του για ένα κομμάτι ψωμί.. Η παράδοση αναφέρει σαν τελευταίο Διοικητή κάποιον Γιακούπ Αγά, πού είχε δυό γιους. Το ανακτόρό του σωζόταν σε ερείπια μέχρι πριν λίγα χρόνια με το όνομα κούλια, εκεί πού έχει χτιστεί το σπίτι του Γιώργου Σωτ. Δυμπέριου. Εκεί μέσα κούρνιαζαν καλλικούδες και νυχτερίδες και παίζαμε εμείς σκαρφαλώνοντας σαν διάολοι απάνω στα ερείπια...
Η θέση της Ποδολοβίτσας στα χρόνια του Ιερού Αγώνα του Εικοσιένα ήτανε επίκαιρη. Ο πλησίον της πόρος τού Αχελώου, πού συνέδεε το Ξηρόμερο με το Αντελικό και το Μεσολόγγι, έφερε την Ποδολοβίτσα άπειρες φορές στο δρόμο εκείνων πού κατέβαιναν απ' την Ήπειρο και την Ακαρνανία  Ελλήνων ή Τούρκων και αντίθετα. Βέβαια δεν πρέπει να είχε υπάρξει τότε χωριό και άνθρωπος, πού θα έμενε αδρανής και αμέτοχος... Και η Ποδολοβίτσα με τους λίγους ανθρώπους της έδωσε για τον Αγώνα ότι μπορούσε... Πέρασαν από δω η στρατοπέδευσαν στα χώματα τούτα, με όλες τις πικρές συνέπειες πού αφήνει πάντα ο πόλεμος, τα εχθρικά στρατεύματα, πού είχαν ανοίξει παρτίδες με το Μεσολόγγι, πού αντιστεκότανε στον εχθρό. Οι χρονογράφοι και οι εφημερίδες της εποχής αναφέρουν πολλά περιστατικά με λόγια άπλα, πού αφήνουν όμως να εννοηθούν πολλά... Από όσα έχουν τραβήξει οι βασανισμένοι εκείνοι άνθρωποι θα αναφέρουμε λίγες από τις μαρτυρίες αυτές:

1.Εις, τας 8 Απριλίου τον 1825 ο Μεχμέτ Ρεσίτ Πασάς με τρεις μοίρας, αίτινες ανέβαιναν εις τον αριθμόν των 36.000, εσκηνώθη εις την πέραν του Αχελώου  περιοχήν από  την Μποντολοβίτσαν έως  την Παλιοκατούναν (ΣΠΗΡΟΜΗΛΙΟΣ απομνημονεύματα σελ. 4).

2.Τα Ελληνικά Στρατεύματα (Νότης Μπότσαρης και λοιποί), μη δυνάμενοι να αντέξουν την δύναμιν του Κιουταχή, απεσύρθησαν από Καρβασαράν και Αρέθα εις Γουριάν, με σκοπό να βαστάξουν τον πόρον του Αχελώου. Ο Κιουταχής ετοποθετήθη εις την Μποντολοβίτσαν. Ο στρατηγός Μακρής και ο Γ. Τσόγκας. διαβάς απέναντι τον ποταμόν την 9ην Απριλίου και απαντηθείς με την εχθρικήν εμπροσθοφυλακήν, πολεμώντας μόλις εδυνήθη να σωθή εις το νησί Λεσίνι, όπου οι Τούρκοι τον ακολούθησαν και εδοκίμασαν να έμβουν εκεί, πλην απέτυχαν.
Ν. ΚΑΣΟΜΟΥΛΗΣ ενθυμήματα στρατιωτική σελ. 51).

3.Οι στρατηγοί Γ. Τσόγκας και Α. Μακρής με εν μέρος των Σωμάτων των μετέβησαν πέραν του Αχελώου, άλλα, επειδή οι εχθροί προχωρήσαντες είχαν καταλάβει ήδη τας διόδους τας φέρουσας εις Λιγοβίτσι, οι ειρημένοι στρατηγοί, μη δυνάμενοι να προοδεύσωσιν, εισήλθαν εις Λεσίνι, αφού πρότερον συγκρότησαν και πόλεμον με τους εχθρούς... Οι εχθροί όμως, εξομαλίσαντες κάθε δυσκολίαν. έφθασαν μέχρι των όχθων του ποταμού, όπου κατασκηνώσαντες εξαπλώθησαν από Ποδολοβίτσας μέχρι Παλαιοκατούνας.
(Ελληνικά Χρονικά - 29/ΙΙ-4-ΙΧ25).

4.Αι φυλακαί μας αναγγέλλουν ότι εις Γουριάν και Ποδολοβίτσαν συνάζονται αδιακόπως εχθρικά στρατεύματα....
( Ελληνικά Χρονικά 83/17-10-1825).

5.Εάν πρέπει να πιστεύσωμεν τα παρά των αιχμαλώτων Τούρκων λεγόμενα, το Μεσολόγγι και το Αντελικόν δεν είχαν τροφάς ει μη δι' ένα μήνα, ενώ τα Στρατιωτικά Σώματα, τα ευρισκόμενα εις Καρβασαράν, Ποδολοβίτσαν και Γουριάν δεν ήσαν ειμή διά δέκα ημέρας εφωδιασμένα....
(Γενική Έφημερίς της Ελλάδος 74/6-10-1825).

6.Μας είπαν ότι έως την Ρήγανη, Ποδολοβίτσαν και Γουριάν εγέμισεν ασκέρι εχθρικόν έχοντας μαζί του άλογα, άλλα ζώα και άλλα σφακτά αρκετά.
(απόσπασμα εγγράφου της 4-10-1825 του Στρατοπέδου Δραγαμέστου -Υπογραφές Γ. Καραϊσκάκης - Ευάγγ. Κοντογιάννης - Δήμος Τσέλιος- αρχείον Βλαχογιάννη φάκελ. 15).

Στους καταλόγους ανδρών της Χιλιαρχίας Γρίβα Γαρδικιώτη αναφέρονται οι παρακάτω από Ποδολοβίτσαν αγωνιστές:
Δημήτριος Βούλγαρης           χρονών 48  Εικοσιπένταρχος
Πάνος Καπώνης                               45  Στρατιώτης
Νικόλας Καπώνης                           25  Πένταρχος
Δήμος Καπώνης                                25  Εικοσιπένταρχος
Σωτήρης Σταθελάκης                        22  Δωδέκαρχος
Γιάννης Σταθελάκης                         15  Στρατιώτης
(Γεν. Αρχεία Γενικόν Φροντιστήριον φάκελος 10).
Στους καταλόγους της Φρουράς Λεσινίου:
Σταμούλης Λάλας                        χρονών   28
(Γ. Α. Γεν. Φροντιστήριον φάκελ. 11).
Στον κατάλογο ανδρών Οπλαρχηγού Β. Σκαλτά:
Σίμος Ρώσος                           χρονών 32
(Γ.Α. Γεν. Φροντιστήριον φάκελος 26)
Στον κατάλογο ανδρών Χιλιαρχίας Γιώτη Νικολού Βαρνακιώτη.
Γιάννης Χρυσαφής                 χρονών 45
Νικολός Κοδρόσης                χρονών 35
(Γ. Α. Γεν. Φροντιστήριον φάκελ. 26).
Στον κατάλογο ανδρών του Σώματος Φώτη Κουσουρή:
Κώστας Μπαλάσκας            χρονών 20
(Γ. Α. Γεν. Φροντιστήριον φάκελ. 26)
Στον κατάλογο Έκατονταρχίας Δ. Ρώσου - έδρα Κατοχή:
Δήμος Ρώσος              χρονών  37   Εκατόνταρχος
Δημήτρης Τσουκνίδας            40    Πεντήκονταρχος
Νικολός Κορδόσης                40            
Σταμούλης Κεραμάρτζης        30    Εικοσιπένταρχος
Μήτρος Βλάχος                      26           
Δημήτρης Τζάμης                    23           
Φώτης Μπάκας                      20           
Αντώνης Φλέρης                     24         
Θανάσης Λαχανάς                   28         
Ανάστασης Κουτρούμπας       18     Στρατιώτης
Στάθης Στέλιος                         25         
Κωσταντής Βλάχος                  25         
Γιάννης Γκαμίδαυλος              25          
(Γ.Α. Γραμματεία Στρατιωτικών φάκ. 159).

Στο βιβλίο μου Αιτωλοακαρνάνες μαχητές του 21 γράφω για τον Σίμο Ρώσο: Πολέμησε με τον Κίτσο Τζαβέλα στο Μεσολόγγι, στην Κλείσοβα και στην Αθήνα, όπου και πληγώθηκε....


Κατάλογος χηρών και ορφανών οπού έλαβον το παρά του Κυβερνήτου διορισθέν έλεος την 8 Ιουλίου 1828:
Ειρήνη ορφανή....................................................................... ψυχαί    1
Βασίλω Βολούντιμου, ορφανή.....................................................      1
Παλιοκώσταινα.............................................................................      1
Βασίλω Καπώνη χήρα..................................................................      2
Μαρία Αντωνάκαινα.....................................................................      2
Λυμπέριαινα χήρα........................................................................      2
Τού Ανάσταση Ταλιαμπέ..............................................................      2
Βενετζιάνα του Γ. Μπακογιάννη..................................................      3
Μαρία Καλλιανέζου.....................................................................      2
Του Αναγνώστη Κωσταντέλη.......................................................     3
Γιαννούλα Γ. Δημόπουλου...........................................................     2
Αικατερίνη Καζανοπούλου, κόρη ορφανή...................................     1

ΣΗΜΕΙΩΣΗ Από τα ονόματα των ανωτέρω στρατιωτών και ορφανών άλλα υπάρχουν σήμερα στην Πεντάλοφο και άλλα ακούγονται σε γειτονικά χωριά, οπού φαίνεται θα μετώκησαν και άλλα δεν ακούγονται καθόλου!


"Απόσπασμα από το βιβλίο του Κωστα Αλεξ. Πετρονικολού Ποδολοβίτσα-Πεντάλοφος"

Στράτος Μπίκας

ΑΡΧΙΚΗ ΣΕΛΙΔΑ